Orain 750 urte betetzen dira Alfonso X Aguraingo herriari izena aldatu zionetik. Gertakari honen inguruko ospakizunek historia desitxuratu dute. Bati baino gehiagori sinistarazi izan zaio Agurain, Salvatierra izenarekin, une horretan sortu zela.
Argitalpen xume honek gertakari hauen inguruan hausnarketa egitera bultzatu nahi du irakurlea. Salvatierraren historia Agurainen baitan ulertu behar dugu, ez alderantziz. Gaztelako edozein erregeren desioen gainetik, Agurain eta bere euskal izaerak sustraiak galtzen ditu euskal kolektibitatearen historian.